|
|
|
|
Xaar en de zoektocht naar de heilige graal
Boekdruk vervangen door offset? Krankzinnig dacht de grafische wereld nog geen veertig jaar geleden. Offset vervangen door inkjet? Meteen gek verklaren en opsluiten. Graham Wylie, directeur van Xaar gelooft in zijn missie. ‘Offset is voor ons geen bedreiging.’
De grijns op het gezicht van Graham Wylie is breder dan de printkop van bijna 32 centimeter die hij laat zien. Wylie, directeur en mede-eigenaar van Xaar, heeft de heilige graal van de grafische bedrijfstak voor de komende eeuw in zijn handen. Het is moeilijk voor te stellen dat het doosje met wat vaag aan elkaar gesoldeerde elektronica aan de buitenkant en het bakelieten uiterlijk van een telefoon uit de jaren vijftig de grafische industrie op zijn grondvasten zal doen schudden. Maar Wylie is brutaal genoeg om een vergelijking met Gutenberg niet ongepast te vinden.
Waar gaat het Xaar om? De onderneming werd in 1990 opgericht in Cambridge met als doel inkjetkoppen te ontwikkelen. Om precies te zijn: Xaar is actief op het gebied van multiple jet piëzo drop-on-demand inkjet techniek. Een mond vol, maar tegelijkertijd een adequate beschrijving van de techniek. Kort na de start beschikte Xaar over vier basispatenten en 84 patenten om toepassingen van de techniek af te schermen. De Xaar-producten zijn nu volledig dichtgetimmerd: de onderneming heeft meer dan achthonderd patenten geregistreerd. Alle hebben ze betrekking op het cruciale onderdeel van de inkjetprinter: de printkop met vier inktkanalen en een steeds hoger oplopend aantal spuitmondjes.
Inkjet behoorde niet zo lang geleden tot het domein van de kantoorprinters. Bobbelig papier, lage resolutie, kleuren uit het jaar nul, kwaliteit zero. Met de komst van de drop-on-demand techniek keert het tij.
Inkjet is de verzamelnaam voor een handvol printtechnieken. Thermische inkjet bestaat een aantal jaren en kenmerkt zich door het gebruik van thermische op water gebaseerde inkten. Thermische inkjet is relatief langzaam en niet kleurecht als het gaat om herhalingsopdrachten of volvlakken. Voor supersnel printen is er continious inkjet. De Scitex VersaMark, een zwart/witprinter met de mogelijkheid van spotkleur is zo’n Formule-1 machine. De beperking zit hem in het beperkte oplossend vermogen. Piëzo inkjet is een techniek die een aantal nadelen van de bestaande thermische inkjet ondervangt. De inkten niet zijn gebaseerd op water, maar op olie. De voordelen hiervan zijn onder andere terug te vinden in de printsnelheid en de UV-bestendigheid van de inkten die direct drogen. Bij Xaar verlaat de inkt de spuitmondjes doordat de keramische inktreservoirs met een stroomstootje onder spanning worden gezet.
Xaar bestaat uit drie business units met elk een eigen doel en een eigen markt. Xaar Technology, XaarJet en Xaar Digital. Xaar staat sinds 1997 genoteerd op de Londense beurs. Bij de onderneming werken in totaal 185 mensen.
De patenten zijn ondergebracht in de werkmaatschappij Xaar Technology. Deze groep haalt zijn inkomsten door licenties te verkopen. Brother bijvoorbeeld gebruikt de techniek in een portable printer en Konica bouwde rond de printkop een printer voor het bedrukken van textiel, de Nassenger KS-1600. Sharp komt met een kleurenfax. Naar eigen zeggen haalt Xaar met het licenseren een jaarlijkse omzet van 30 miljoen dollar binnen.
Een tweede werkmaatschappij is XaarJet. Hoewel Xaar nooit de behoefte voelde om zelf printkoppen te gaan fabriceren, werd het die kant opgedreven door een bijna-faillissement van Modular Ink Technology uit Zweden. Het bedrijf in Järfälla, eigendom van inktleverancier Pelican, raakte eind vorig jaar in moeilijkheden. Onder druk van klanten als Olympus Optical, die op zijn beurt weer levert aan Xerox en Dainippon Screen, nam Xaar de Zweedse fabriek over en produceert er nu in opdracht van derden printkoppen met 64 of 128 inktkanalen per kop. In 1998 rolden er 55.000 van de band, maar dat is volgens Graham Wylie veel te weinig. Bekende producten zijn de Matan Grandjet, nu van Scitex en de Xerox VivagrafX Xpress plotter.
De derde werkmaatschappij is Xaar Digital. Deze onderneming mikt vooral op de grafische markt om daarna te kunnen doorstoten naar de consumentenmarkt. In deze groep ontwikkelt Xaar samen met Kyocera de brede printkop (9 inch en 12,6 inch) voor het met hoge snelheid in vier of meer kleuren bedrukken van A3 aflopend. Dat kan van de rol – in rotatie – of zoals bij het handelsdrukwerk gebruikelijk in vellen. De snelheid: tussen de 240 en 350 pagina’s A4 per minuut.
Xaar mikt voor de inktleveranciers niet op één paard: in september 1998 sloot het een overeenkomst met DuPont. Deze werkt aan watergedragen inkten, die in tegenstelling tot de oliegedragen inkten van Toyo Ink voor andere dan de grafische markt beter geschikt zijn.
Xaar richt zich met zijn onderzoek en ontwikkeling puur op de printkoppen en spuitmondjes. Een aantal fabrikanten mocht van Xaar aandelen kopen en meedoen aan de race naar de pot met goud. De drie belangrijkste zijn op dit moment Kyocera, Toyo Ink en Agfa.
Kyocera is onder actief in het bouwen van precisie keramisch gereedschap voor de elektronica industrie. Het bedrijf is in staat een groot aantal inktkanalen naast elkaar in piëzo-keramisch materiaal, luisterend naar de naam PZT, aan te brengen.
Toyo Ink, ook uit Japan, levert inkt voor offset, diepdruk, flexo en de zeefdrukmarkt. In Tokio werken zevenduizend mensen. Toyo Ink ontwikkelt speciaal voor de brede inkjetkoppen inkt op oliebasis. Zonder deze speciale inkt is het onmogelijk te printen met voldoende snelheid en met voldoende kwaliteit. De inkt moet snel drogen, gebaseerd zijn op pigmenten omdat anders niet alle kleuren mogelijk zijn en bovendien waterproof en lichtvast zijn.
Agfa verkocht een deel van zijn aandelen in Xeikon, om een pakketje aandelen Xaar te verwerven. Agfa, met zijn brede aanwezigheid in de grafische markt, is een van de beoogde bouwers van de pers die te zijner tijd de wereld moet verbazen. Welk deel van de pers Agfa gaat bouwen is onduidelijk. Het bedrijf kan er ook voor kiezen eigen persen met de inkjetkop uit te rusten. Agfa trekt de banden met Man Roland steeds verder aan, maar of Man Roland de techniek zal gaan gebruiken, bijvoorbeeld in combinatie met conventionele offset is pure speculatie. Wylie sluit niet uit dat er binnenkort nog een aantal partners aansluiten.
Graham Wylie belooft veel. Zijn pleidooi voor ‘behang on demand’ gaat ver, maar is met zijn printkoppen haalbaar. Voor de handelsdrukkerijen ziet hij een pers of printer voor A3 aflopend in het verschiet die in vier kleuren een snelheid haalt van 240 tot 350 inch per minuut. In Londen wilde hij ook wel een bedrag noemen dat zo’n pers zou moeten kosten: 300.000 dollar. Voor de hogesnelheidsprinters ziet hij ook op aflopend A3 een copier/printer met een snelheid van 50 of meer A4 pagina’s per minuut. Netwerkprinters zullen aan die snelheid geen behoefte hebben en zullen geleverd gaan worden met snelheden onder de vijftig pagina’s per minuut. Wanneer komt zijn hogesnelheidspers op de markt? Drupa 2000 komt te vroeg. Xaar hoopt de eerste prototypen van de printkoppen dit jaar klaar te hebben, de eerste demonstraties staan in 2000 gepland. De aankondiging voor producten is in 2001 bij Xaar in de agenda genoteerd.
Xaar beperkt zich niet tot de grafische industrie, maar ziet honderden toepassingen voor het bedrukken van substraten in full colour met inkjet. Dat varieert van de flesjes shampoo tot een printer thuis die met fotokwaliteit de vakantieherinneringen print.
Of Xaar de pot met goud in handen houdt is niet zeker. De concurrentie is alert: conventionele persenbouwers sluiten allianties om drukwerk met hoge snelheden in kleine oplagen te kunnen produceren. Heidelberg en Kodak willen scoren met NexPress. Indigo doet zijn uiterste best zijn voorsprong te behouden. Printerfabrikanten uit de xerografische hoek zetten hun toner nog niet bij het grofvuil. Xerox lanceert op Drupa Constellation. Chromapress en IBM zitten niet stil.
De techniek die Xaar laat zien oogt robuust. Weinig tot geen bewegende mechanische delen: een printkop die stilstaat. De samenwerking met partners wordt zorgvuldig uitgestippeld. Het businessmodel is doordacht. De heilige graal heeft nog niemand ontdekt, zeker is wel dat Xaar bij de zoektocht naar de printtechniek van de toekomst sterke troefkaarten in handen heeft. Leon van Velzen [Publicatie: Graficus, juli 1999]
De grootte van de druppel
Een van de problemen die Xaar moet oplossen is de sturing van de exacte grootte van de inktdruppel op het papier of substraat. Voor ‘grey scales’ is het noodzakelijk dat de punten of inktdruppels een verschillende grootte hebben, om zachte overgangen en zo natuurgetrouw mogelijke kleuren te kunnen printen. Xaar is nu zover dat het elke punt die op het papier terechtkomt in acht verschillende grootten op het papier kan printen. Xaar werkt aan spuitmondjes die 16 verschillende puntgroottes kunnen printen.
|
Vragen of opmerkingen naar: redactie§magazijn.nl
© 1998 - 2010 | Uitgeverij Het Nederlands Magazijn bv
|
