|
|
|
|
De queeste van Océ
Océ kan nauwelijks conjunctuurgevoelig genoemd worden, schreef de directie bij de jaarcijfers over 1998. Dat blijkt. Océ verzeilt in de problemen in een markt die groeit als kool.
Het dondert en bliksemt bij de laatste copier/printer bouwer in Europa. Océ schrapt duizend van de 21.000 arbeidsplaatsen. De financiële resultaten krijgen een extra deuk doordat er een voorziening van ruim ƒ 100 miljoen (€ 55 miljoen) moet worden getroffen om de reorganisatie te betalen.
Océ geeft het zelf toe. De snelle veranderingen van analoge naar digitale printers zorgen ervoor dat Océ zijn onderneming moet aanpassen. De druk op de prijzen van de apparatuur zorgt tegelijkertijd voor te smalle marges.
Océ is simpel te laat bij het omschakelen van analoge naar digitale machines. Bovendien is het bedrijf niet in staat een eigen kleurenprinter op de komende Drupa te lanceren. Tot overmaat van ramp is het ook nog hommeles in de bestuurstop.
Na anderhalf jaar maakte bestuursvoorzitter Jan Hovers plaats voor Rokus van Iperen. Hovers, toch een bestuurlijke zwaargewicht die jarenlang Stork leidde, bleef daarmee niet meer dan een tussenpaus. Over de redenen van het snelle vertrek hullen alle betrokkenen zich in stilzwijgen. Wie naar de uitgezette koers kijkt die Océ vaart kan niet anders concluderen dan dat er grote verschillen van mening zijn over de richting die de onderneming op moet.
Hovers, verbaasde bij de presentatie van de jaarcijfers in februari dit jaar de grafische wereld door botweg mee te delen dat Océ het kopiëren in kleur uitstelde. Dat mag zo zijn, maar stelt de markt het kopiëren in kleur ook uit? Vooralsnog zijn er geen tekenen die daar op wijzen. Het gebruik van kleur in documenten, vooral in de kantorenmarkt neemt snel toe.
Océ kreeg zijn Eurocolor, de handzame naam voor de 3125 C, niet productierijp. Om de machine in behoorlijke aantallen uit de fabriek te krijgen, moet de 3125 C helemaal opnieuw ontworpen worden. Drupa 2000 zal Océ zeker niet halen. Daarmee wordt het de eerste afvaller in de race naar een kleurenmachine, waarvan elke afdruk uniek is.
Nu mist Océ ook de aansluiting met de zwart/wit digitale printers. Océ zegt succesvol te zijn met zijn PageStream familie. Een reeks machines die kunnen printen van 55 ppm tot en met de PageStream 1000 D web, die meer dan duizend dubbelzijdige pagina’s per minuut van de rol print. Dit productiebeest is daarmee een concurrent van bijvoorbeeld de Scitex VersaMark. Maar het gaat niet meer om het wereldrecord printjes draaien. De kunst is het beheersen van de complete werkstroom. Die ziet er op een ingenieursbureau anders uit dan in een drukkerij.
Begrijpt Océ de grafische markt? Weet het bedrijf dat zijn sporen ruimschoots verdiende met het plotten van tekeningen en het maken van analoge kopieën wel wat zich op de grafische markt afspeelt? Precies een jaar geleden nam Alfa Base uit Alphen aan den Rijn als eerste grafische bedrijf in Nederland een printing on demand systeem van Océ in gebruik. ‘De printers van Océ vervangen de offset persen’, juichte de mededeling van de Océ-persdienst. Dat is geen taal die grafici begrijpen. Xerox en Danka – om twee spelers te noemen die zich grote inspanningen getroosten de taal van grafici te leren – zijn er allang van overtuigd dat het gepersonaliseerd printen een andere markt is dan die van de klassieke offset. De machines vervangen elkaar niet, maar werken naast elkaar.
De wereldwijde printmarkt heeft een duizelingwekkende omvang. Volgens de Amerikaanse Graphic Arts Technology Foundation groeit de on demand markt in 2001 naar circa 35 billion dollar. Het volume zwart/wit afdrukken stijgt al een paar jaar met circa 24 %. Die lucratieve markt ziet Océ in sneltreinvaart uit het zicht verdwijnen.
Op de dag dat de herfst begon lanceerde IBM in Londen een nieuwe hoogvolume printer in Europa. De Infoprint 2000 zwart/wit printer produceert maximaal 110 dubbelzijdige zwart/wit A4tjes per minuut in 600 dpi. Het duurde meer dan achttien jaar voordat machinebouwers, anders dan Xerox de uitvinders van het procédé, een hoogvolume zwart/wit printer op de markt brachten die de concurrentie met de Xerox DocuTech-familie aankon. Dat het zo lang duurde kwam omdat Xerox zijn vindingen met patenten goed beschermde.
Kodak Digital Imaging, met zijn kennis van fotografische reproductietechnieken, bouwde de DigiSource 9110 op een iets andere manier dan Xerox. Uiterlijk lijken de machines op elkaar, maar de manier waarop ze het beeld op papier brengen verschilt. In maart dit jaar lanceerde Danka op Cebit, een automatiseringsbeurs in Duitsland, deze concurrent van de DocuTech. Vlak na de lancering van de DigiSource kocht Heidelberg de Imaging Divisie van Kodak en kreeg daarmee de rechten van de snelle zwart/wit printer in handen. Heidelberg gaat deze nu op de markt brengen als de Heidelberg DigiSource. Danka blijft de Kodak DigiSource leveren en had de Europese primeur. Bij het Grafisch en Audiovisueel Centrum van de Universiteit van Groningen draait de eerste DigiSource.
En nu is er dan ook IBM die de Infoprint 2000 lanceerde. Opmerkelijk is de motivatie van James P. Tramontana van IBM om zich op deze markt te begeven. ‘IBM is wereldwijd marktleider op het gebied van databasepublishing. IBM heeft bijna een derde van de databasemarkt in handen. Wanneer je zo’n groot aandeel van de informatie verzorgt, wil je ook graag de complete productieketen kunnen leveren. Van analoge of digitale invoer van de informatie tot en met digitale of analoge uitvoer. Met de Infoprint 2000 sluiten we die keten.’
De IBM Infoprint 2000 is geheel in zwart uitgevoerd. Dat is dan ook het grootste verschil met de DigiSource machines van Kodak en Heidelberg. ‘Darth Vader’, zoals de IBM-ploeg de printer doopte, is voor IBM van strategisch belang. De markt voor het zwart/wit printen groeit explosief. Hoewel onderzoekscijfers in zowel Europa als de Verenigde Staten aantonen dat de vraag naar gepersonaliseerd printen in kleur verder zal gaan en hoger zal reiken is er een belangrijk argument in het voordeel van zwart/wit: met printen in zwart/wit wordt nu al geld verdiend.
Océ staat voor een immense opgave. Het bedrijf moet zowel op de digitale printermarkt als op de digitale kleurenmarkt een inhaalslag van jewelste maken. Daarbij is Océ niet kansloos. Het bedrijf heeft 1800 ingenieurs in de research & development afdelingen werken. De nieuwe topman Van Iperen haastte zich dan ook te zeggen dat de onderzoek- en ontwikkelingsafdeling gespaard zal blijven bij de ingrijpende herstructureringsmaatregelen.
Océ levert een breed productenpakket aan printmachines waarmee het de grafische markt kan bedienen. Het kan voorlopig teren op de samenwerking met vooral Canon voor de kleurencopiers in het laagvolume segment en met de Agfa Chromapress voor de veeleisende high end grafische markt. Dat is geen schande. Xeikon, de moeder aller hoogvolume kleurenprinters van de rol, verschijnt in vele gedaanten onder vele namen op de markt. De Kodak DigiSource, voor het hoogvolume zwart wit printen, kent nu ook al drie leveranciers. Maar het zal bij de ingenieurs in Venlo toch knagen dat ze er niet in slagen zelf met Océ-oplossingen te komen.
Op welke kaarten zet Océ zijn toekomst? Op die van het grootformaat plotten in kleur? Op de Eurocolor, Océ’s mean machine? Hoe zit het met de software, die alle onderdelen van de productiestroom aan elkaar moet knopen? En krijgt het bedrijf voldoende tijd van de concurrenten in Japan en de Verenigde Staten die wel in staat zijn sneller nieuwe, digitale machines op de markt te zetten? Océ wacht nog een bikkelharde competitie.
Leon van Velzen
[Publicatie: Graficus, oktober 1999]
Océ hoopt op zelfde resultaat als vorig jaar
Océ kent drie divisies die elk een deel van de print- en kopieermarkt bestrijken. De Wide Format Printing Systems, de vroegere thuisbasis van Océ voor het plotten van tekeningen voor ingenieursbureaus. De Document Printing Systems, die vooral de kantorenmarkt bedient en de Production Printing Systems, die op de grafische en corporate markt opereert.
Bij Wide Format daalde het financiële resultaat in de eerste negen maanden dit jaar met 4 % tot € 557 miljoen. Document Printing steeg met 1 % tot € 940 miljoen. De omzet bij Production Printing steeg 6 % tot € 530 miljoen. Als gevolg van de druk op de prijzen daalde de winst in juni tot en met augustus tot ruim ƒ 108 miljoen. Océ hoopt dit jaar, ondanks de voorzieningen voor de reorganisatie, de resultaten op het niveau van vorig jaar te houden: bijna € 129 miljoen.
Het gevecht om kleur
Océ worstelt niet alleen met de omschakeling van analoge naar digitale copiers en printers. Het lukt ook maar niet om de eigen kleurenprinter, waarmee gepersonaliseerd kan worden, productierijp te krijgen. De Eurocolor is een digitale full colour copier die met een snelheid van 25 pagina’s per minuut de A4-tjes er dubbelzijdig en met een maximale resolutie van 400 x 400 dpi uitgooit. Het technisch concept is een eigen vinding van Océ die het Copy Press techniek noemt: een bewezen techniek bij het zwart-wit kopiëren.
Rond een rubberen cilinder zijn zeven rollen (direct imaging units) aangebracht die elk een van de zeven, uiterst dunne tonerlagen aanbrengen op de rubberen cilinder. Wanneer de zeven kleuren op de rubberen rol staan wordt het papier stevig tegen deze cilinder aangedrukt waardoor het tonerbeeld volledig overgaat op het papier en de rubberen rol klaar is voor een nieuwe afdruk. Het is dus geen xerografische techniek en werkt ook niet met elektro-inkt zoals Indigo. De techniek zit dichter in de buurt van offset, vindt Océ zelf.
Ook concurrentie financieel in zwaar weer
Vlak na bekendmaking van de achthonderd extra ontslagen bij Océ, kwam concurrent Xerox met teleurstellende financiële resultaten. Voorafgaand aan de bekendmaking van de kwartaalcijfers waarschuwde Xerox dat de winst per aandeel in het derde kwartaal 10 tot 12 % zal dalen ten opzichte van hetzelfde kwartaal vorig jaar. Net als Océ wijst Xerox naar de toegenomen concurrentie en een ‘ongunstige mix van producten’. De koers van Xerox dook daarop 30 % omlaag. Rick Thoman, president-directeur noemde de resultaten ‘duidelijk teleurstellend’, maar ze hebben geen gevolgen voor Xerox nieuwe strategie die de onderneming in april dit jaar bekend maakte.
IBM gaat net als Océ mensen ontslaan. In de groep die zich met personal computers bezighoudt zullen 500 tot 1000 banen vervallen.
|
|
