|
|
|
|
E Ink: doorbraak of niet?
Kan elektronische inkt en elektronisch papier de strijd aan met de informatiedrager die al drieduizend jaar succesvol is? Voorlopig niet, maar de eerste stappen zijn gezet naar het aaibare, goed leesbare en oprolbare beeldscherm. E Ink is nieuw en papier is na al die eeuwen toe aan versie 2.0.
Papier was papier, inkt was inkt en een beeldscherm een beeldscherm. Het klassieke boek kent zulke krachtige eigenschappen dat er nog veel inkt door de drukpersen zal vloeien voor zich werkelijke alternatieven aandienen. Maar onderzoekers van ondernemingen zoals E Ink en Gyricon Media rammelen aan de krachtigste eigenschap van het papieren boek: de onovertroffen samenwerking tussen oog, papier en inkt.
Op 10 april dit jaar zetten onderzoekers van het Amerikaanse bedrijf E Ink een volgende stap bij de speurtocht naar de elektronische imitatie van het papieren boek of de opvouwbare krant. Op die dag demonstreerden zij in Cambridge, Massachusetts met behulp van E ink ’s werelds eerste actieve matrix scherm dat in staat is in hoge resolutie tekst en illustraties te produceren. Een mijlsteen, volgens E Ink, bij de speurtocht naar schermen die net zo makkelijk leesbaar zijn als inkt op papier.
Bij de elektronische variant van e-ink en e-papier gaat het overigens nauwelijks om inkt en papier. Het doel is een extreem dun beeldscherm met de eigenschappen van papier. Het moet op te vouwen zijn, of op te rollen, bijna geen energie gebruiken en uiteraard moeten tekst en afbeeldingen voldoen aan de typografische eisen die ook aan drukwerk worden gesteld. Anders dan bij de hedendaagse beeldschermen moet er een eindeloze variatie in groottes mogelijk zijn: een paperback-formaat net zo goed als posters.
Twee ondernemingen houden zich bezig met deze tekst- en beelddrager van de toekomst: Gyricon en E Ink. Xerox lanceerde in december 2000 een nieuw bedrijf met de naam Gyricon Media. Deze spin off van de onderzoekslaboratoria in Palo Alto gaat digitaal papier commercialiseren. Als eerste toepassing voor het herbruikbare, digitale papier denkt Bob Sprague, interim CEO van Gyricon, aan displays in winkels en billboards.
Het digitaal papier van Xerox is licht, sterk, dun en volgens Sprague duizenden keren te gebruiken. Een vel bestaat uit een flinterdunne laag plastic waar duizenden deeltjes - ‘beads’ - willekeurig verspreid liggen; vergelijkbare met tonerdeeltjes. Deze beads zijn bichromatisch van kleur, dat wil zeggen, zwart en wit of een andere kleurencombinatie. Als de beads onder spanning worden gezet draaien ze om hun as en vormen op zo’n manier een beeld. Het beeld blijft gehandhaafd totdat de beads na een nieuw elektrisch signaal opnieuw draaien. De energieconsumptie blijft daardoor volgens Bob Sprague erg laag.
Het eerste bedrijf dat serieus werk maakte van elektronische inkt is E Ink. Vanaf 1997 bouwt deze particuliere onderneming aan alternatieven voor de huidige beeldschermen. De techniek die E Ink ontwikkelde lijkt in grote lijnen op die van Gyricon. E Ink zet honderdduizenden minuscule plastic bolletjes met daarin blauwe en witte deeltjes onder spanning. Op zo’n manier kunnen letters, woorden en beelden worden gevormd. De blauwe kleur is inmiddels vervangen door zwart omdat zwarte letters op een witte ondergrond natuurlijker aandoen.
De prototypen werkten met een oplossend vermogen van drie tot vijf punten per inch. Tweehonderd dpi is zeker mogelijk, hoewel ook dat nog altijd een factor drie lager is dan wat standaard printers aankunnen. Om kleur te krijgen gebruikt E Ink in beginsel dezelfde technieken die bij LCD-schermen worden toegepast.
Zowel de leesbaarheid, de draagbaarheid en de ergonomie van de vindingen heeft E Ink volgens Jim Luliano, oprichter en directeur van E Ink onder de knie. Luliano claimt dat elektronische inkt drie tot zes keer helderder is dan LCD’s. Het contrast is groter dan bij kranten en het is onder slechte lichtomstandigheden – onder de dekens of op het strand – goed leesbaar vanuit elke hoek. Omdat een beeld dat eenmaal gevormd is geen energie meer nodig heeft om te worden gefixeerd, ligt het energiegebruik laag. Eenmaal op commerciële schaal geproduceerd zou E Ink slechts een duizendste nodig hebben van de energie die een standaard notebook gebruikt. E Ink papier zou zo’n drie keer dunner kunnen worden dan de platste LCD-schermen die nu voorhanden zijn.
In juni 1999 startte de eerste commerciële projecten van E Ink onder de naam Immedia. Hierbij ging het om ‘digitaal papier’, met een nog relatief laag oplossend vermogen. De displays werden gebruikt in supermarkten en benzinestations. De informatie kon met een zendertje naar de displays worden gestuurd. Volgens deze eerste praktijktesten bleek al snel dat gebruikers meer grip wilden hebben op de letterfonts, op het kleurgebruik en meer mogelijkheden wilden om illustraties te reproduceren. Volgens Jim Luliano is dit slechts een kwestie van het verder opschalen van bestaande technieken.
E Ink wordt financieel ondersteund door een groot aantal bedrijven, waarvan Lucent Technologies, Motorola, Hearst Newspapers de belangrijkste zijn. In februari dit jaar maakte Philips Components bekend dat het substantieel gaat investeren in E Ink. Philips, naar eigen zeggen met 23 procent marktleider op het gebied van LCD-schermen, wil hoge resolutie displays op de markt brengen met behulp van de E Ink-techniek. Door de overeenkomst krijgt Philips de wereldwijde verkooprechten van E Ink in handen.
Deze wereldmarkt is uiteraard veelbelovend. Gyricon Media en E Ink zien de bergen dollars aan de horizon liggen. Wat financiële slagkracht betreft koos E Ink een minder risicovolle aanpak dan Gyricon Media, dat volledig rust op de inspanningen van Xerox in Palo Alto. Gyricon heeft slechts één krachtige partner: 3M dat de substraten maakt. Nadat Xerox in financiële moeilijkheden terechtkwam is er van Gyricon sinds december vorig jaar niets nieuws meer vernomen.
Anders ligt dat bij E Ink. Deze ondermening weet zich gesteund door een groot aantal elektronische bedrijven en invloedrijke uitgevers. Toch zal het ook E Ink niet meevallen om de eeuwenoude combinatie papier en inkt te verslaan. Het zal niet de eerste keer zijn dat innovaties sneuvelen op een gebrek aan geld, onoverkomelijke technische obstakels of vernieuwingen uit onverwachte hoek.
Leon van Velzen
[Publicatie: Graficus, mei 2001]
Papier versie 2.0
Nieuwe dynamische eigenschappen van papier moeten versie 2.0 van de eeuwenoude informatiedrager deze eeuw binnenloodsen. E Ink formuleerde de eisen waaraan papier versie 2.0 tenminste moet voldoen.
Miljardenmarkt voor beeldschermen
Elektronische inkt en elektronisch papier gaan niet alleen de competitie aan met papier en inkt, maar vooral met beeldschermen. Er zijn drie technieken op de markt die de miljardenmarkt voor beeldschermen bedienen. De Liquid Crystal Displays of LCD-schermen, de schermen met kathodebuizen CRT’s en de Light Emitting Displays, ofwel LED’s. Een nieuwkomer is de ‘Organic Light Emitting Diodes Display’ of Oled. Nadeel van de eerste drie technieken is dat een glasplaat nodig is om het beeld zichtbaar te maken. Oled’s en elektronisch papier lijden niet onder die handicap. Vooral bij handhelds en andere PDA’s worden kwaliteit en eigenschappen van de manier waarop informatie gelezen en bekeken kan worden steeds belangrijker. Philips Components schat de huidige wereldmarkt voor beeldschermen op veertig miljard dollar.
Overzichtelijke wereld
Dat elektronisch papier en elektronische inkt nog in de pionierfase verkeert, blijkt uit de geringe hoeveelheid informatie die is verschenen. De site met de meeste informatie is die van E Ink, te vinden op www.eink.com. Ook Xerox levert inspanningen op dit gebied, maar bracht sinds december afgelopen jaar geen nieuws meer naar buiten.
|
Vragen of opmerkingen naar: redactie§magazijn.nl
© 1998 - 2010 | Uitgeverij Het Nederlands Magazijn bv
|
