|
|
|
|
Drukker om de hoek
Nederlandse uitgevers drukken hun tijdschriften in het buitenland. Geen nieuwe ontwikkeling. Maar nodig? Grafische bedrijven in Nederland staan zo onder druk dat ze de dumpprijzen van de Belgen wel een tijdje willen matchen. Voor de prijs hoef je niet meer naar het buitenland.
Drukkerij Em de Jong staat in Baarle-Nassau. Wie kan er beter oordelen over de prijs van periodiekendrukwerk in binnen- en buitenland dan deze drukker, die vierduizend vierkante meter van zijn onderneming op Belgisch grondgebied weet? Drukkerij Em. de Jong Groep is een volledig geoutilleerd drukkerijbedrijf dat bijna alle marktsegmenten kan bedienen. De naar eigen zeggen grootste zelfstandige drukkerij van de Benelux beschikt over vijftien rotatieoffsetpersen en negen vellenoffsetpersen.
Volgens algemeen directeur J.H.M. de Jong is de situatie op de Belgische en Nederlandse drukkersmarkt goed vergelijkbaar. De Jong: “De tijd dat de Belgen tegen een lagere prijs werkten is voorbij. De kosten voor de inkoop van papier, inkt en arbeid zijn praktisch hetzelfde. Vroeger was er wel sprake van verschillen doordat in slappe tijden Belgische drukkers hun personeel makkelijker een tijdje naar huis konden sturen.” Volgens De Jong zijn er zelfs Belgische uitgevers die hun tijdschriften nu bij Nederlandse drukkers onderbrengen. "Wij zijn dankzij onze gunstige locatie wellicht geen representatief voorbeeld, maar wij drukken een redelijk aantal Belgische periodieken”, zegt De Jong.
Voor uitgevers tellen bij drukorders drie criteria. In volgorde van belangrijkheid: prijs, leverbetrouwbaarheid en afstand. Piet Payens, grafisch inkoper bij ANWB Media is verantwoordelijk voor de inkoop van miljoenen tijdschriften. De ANWB drukt zijn periodieken in Nederland en België. Payens: “Niet iedere drukker kan onze oplages aan. In Nederland staat slechts een beperkt aantal rotatiepersen. Uiteraard is de prijs belangrijk. De Kampioen bijvoorbeeld, telt elf keer per jaar 3,9 miljoen exemplaren.”
De Kampioen wordt gedrukt bij Biegelaar & Jansen in Maarssen. Toeractief, Promotor en Kampeer & Caravankampioen komen van de rotatiepersen van Roto Smeets in Utrecht, Doetinchem en Weert. Ook de Belgische drukkerij Het Volk Printing is een vaste drukker van de ANWB. Waterkampioen bijvoorbeeld, Op Pad, Reizen en de recent gelanceerde titel Buitenleven worden gedrukt op de rotatiepersen van Het Volk in het Belgische Erpe-Mere.
Payens: “We sluiten altijd meerjarige contracten af. Nederlandse drukkers zijn niet duurder of goedkoper dan hun Belgische collega’s. Verschil in kwaliteit is er evenmin: iedereen kan goed drukken. Wel merk je dat de prijzen gigantisch onder druk staan. Dat lijkt voor de uitgeverij interessant, maar drukken onder de kostprijs betekent op termijn mogelijk dat zo’n bedrijf kan omvallen. Daar zijn ook wij niet bij gebaat.”
Drukorders voor het omvangrijke ANWB-boekenfonds sluit Payens’ collega Stephan Tellier af. Zijn orders waaieren uit over geheel Europa. Nederland, België, Duitsland en Italië zijn de belangrijkste leveranciers. Aan de imprints die de ANWB uitgeeft zit de drukorder vaak al vast. Dat is voordelig, omdat in de opgemaakte pagina’s alleen een tekstwissel plaatsvindt. Bij boeken is het minder belangrijk waar de drukkerij gevestigd is. Payens: “Redactie en verkoop van de tijdschriften willen vanzelfsprekend zo min mogelijk tijd tussen afsluiten en het moment dat het blad bij de abonnee in de bus valt. Bij boeken is dat tijdsaspect minder belangrijk.”
Im- en exportcijfers van uitgevers en drukkers blijven een goedbewaard geheim. Het Centraal Bureau voor de Statistiek gooit sinds jaar en dag alle soorten uitgeverijen en alle soorten drukkerijen op een grote hoop, zodat er wel cijfers, maar geen inzicht ontstaat. De Koninklijke KVGO, de werkgeversorganisatie, turfde tot voor kort de bewegingen aan het internationale front, maar bezuinigen troffen de economische medewerker. Exit statistiek.
De banken dan? De Rabobank heeft in zijn jaarlijkse uitgave Cijfers en Trends een hoofdstuk gewijd aan de grafische bedrijfstak. Dagblad-, boeken- en tijdschriftuitgeverijen zouden volgens de wielerbank die zijn cijfermateriaal overigens van het CBS betrekt, zo’n dikke 9 procent van hun omzet uit exportactiviteiten halen. Voor vellendrukkerijen ligt dat percentage op bijna 7,5. Voor de bedrijfstak in zijn geheel becijfert de Rabobank de export op 7,4 procent van de netto omzet. De Ingbank doet het grondiger, maar minder vaak. Eens in de drie jaar publiceert de bank zijn ‘Sectorstudie Grafimedia’. Met de studie uit 2002 zijn we snel klaar. Import noch export heeft de grafieken gehaald.
De drukker in Nederland met de intensiefste internationale contacten is zonder twijfel Roto Smeets De Boer. De beursgenoteerde drukker heeft een jaaromzet van € 700 miljoen en ruim 3.600 medewerkers. Roto Smeets is gespecialiseerd in de grootschalige productie van tijdschriften, postordercatalogi en promotioneel drukwerk en heeft vestigingen in zeven landen in Noordwest-Europa. De voor Roto Smeets relevante Noordwest-Europese markt vertoonde nauwelijks groei, zo liet de drukker eind augustus bij de presentatie van de halfjaarcijfers weten. “In de deelsegmenten tijdschriften, catalogi en directories nam de vraag af; het marktsegment retail – in hoofdzaak ongeadresseerd reclamedrukwerk – vertoonde verdere groei. Het capaciteitsaanbod blijft praktisch onveranderd en overtreft onveranderd ruimschoots de vraag”, is de veelzeggende strofe die de vinger op het belangrijkste probleem van zowel de nationale als de internationale markt legt: overcapaciteit.
De Nederlandse markt zucht onder teveel drukpersen. Dat geldt evengoed voor de rotatie- als voor de vellenmarkt. Vooral in het 70/100-segment zijn er veel drukkerijen die vechten om te overleven. Het prijswapen, door alle spelers ingezet, is al snel bot, maar andere middelen zijn er niet. Dan toch maar de internationale markt op?
Wie als drukker kostleider wil zijn met boeken, brochures en tijdschriften kan beter wat verder kijken dan Europa. De concurrentie van de toekomst komt uit België noch Italië, maar uit het Verre Oosten. Te ver? Twintig jaar geleden werden in zeecontainers al bindstraten ingericht om het drukwerk tijdens de overtocht op zee netjes afgewerkt in de Rotterdamse haven te krijgen. Dichter bij huis kan trouwens ook: Hongaarse en Poolse drukkers staan te popelen om aan de slag te gaan zodra de slagboom van Fort Europa opengaat.
Joost Heessels is oprichter en directeur van uitgeverij Magenta Communicatieprojecten in Groesbeek. Heessels heeft vijf titels in zijn fonds: Tijdschrift voor Multimedia, AV-Prof, Computer Business Magazine, Kantoor Business Magazine en Kantoornet. Heessels laat al zijn periodieken in Nederland drukken – en wel bij drukkerijen binnen een straal van een uur autorijden van Groesbeek.
Heessels: “In 1994 nam ik Kantoor Business Magazine over, inclusief het drukcontract dat ons verplichtte drie jaar bij Tijl Offset in Zwolle te blijven drukken. Het lukte nog wel om de zin ‘tegen marktconforme prijzen’ in het contract te krijgen. Uiteraard ga je met de drukker onderhandelen en langerlopende contracten dan één jaar sluiten we nooit af. Ik kwam er toen achter dat drukkers die termijn als opzegtermijn gebruiken, maar wanneer je één keer dreigt is dat verhaal direct van tafel.”
Magenta groeide snel op de professionele markt. Heessels vond het niet verstandig al zijn drukwerk bij één grafisch bedrijf onder te brengen. “Je vraagt offertes aan, voert gesprekken en hakt de knoop door.” Drukken in het buitenland was voor Heessels geen optie, omdat hij hecht aan een drukker die binnen een uurtje rijden bij hem kan zijn. Sinds anderhalf jaar wordt zijn uitgeverij platgebeld door drukkers in Nederland en België die hem met stunttarieven willen verleiden de drukorders bij hen te plaatsen. “Ik ga eerder voor een langdurige relatie dan voor de laagste prijs.” Wel laat hij incidenteel inserts of bijlagen in België drukken. “Dat is meer uit nieuwsgierigheid om uit te vinden hoe het loopt. Drukwerk blijft een gevoelig product waar veel fout mee kan gaan. De drukker heb ik liever in de buurt.”
Leon van Velzen
[Publicatie: Media Facts, nummer 5, oktober 2003]
|
Vragen of opmerkingen naar: redactie§magazijn.nl
© 1998 - 2010 | Uitgeverij Het Nederlands Magazijn bv
|
