|
|
|
|
Uitgeven bezwangerd met ICT Hoe goed scoren uitgeverijen op ICT-gebied vergeleken met andere bedrijfssectoren? En hoe staat het met hun onderlinge concurrentiekracht in Europa? De Europese Commissie liet het Britse bureau Pira onderzoek doen naar de Europese uitgeefindustrie en bundelde de bevindingen in een vuistdik rapport. ‘Uitgeven is bezwangerd met ICT.’
Precies 199 pagina’s heeft de Europese Commissie nodig om alle professionele uitgeefactiviteiten in Europa in kaart te brengen. The EU publishing industry: an assessment of competitiveness is geen gemakkelijke studie. Grafieken tuimelen over elkaar heen. Teksten lijken zich te herhalen. De samenstellers van het Britse onderzoeksbureau Pira halen de econoom Michael Porter van stal om de productiviteit van uitgeverijen van verschillende Europese landen te meten en daarna met elkaar te vergelijken. Dat valt niet mee. Het uitgeven van boek, tijdschrift of vakblad is nu eenmaal iets anders dan het bouwen van schepen of het fokken van varkens. Toch bevat de studie een schat aan informatie. Neem het gebruik van ICT.
Porter gelooft in sterke clusters. Bedrijven die elkaar het stokje aanreiken bij verschillende stappen in het productieproces. Samen met goed geschoolde medewerkers moeten dergelijke clusters zorgen voor groepen bedrijven die de competitie volop aankunnen. De communicatie tussen alle spelers in zo’n afgebakend cluster kan prima plaatsvinden langs digitale kanalen.
Bij klassieke uitgeverijen is daar tijdens de start van de productie nog weinig sprake van concluderen de onderzoekers. ICT wordt niet ingezet om inhoud, beeld en rechten te verhandelen. Dat gebeurt in alle Europese landen nog langs de traditionele weg met een goed gesprek bij een kop koffie vis-ŕ-vis met de auteur en een warme handdruk ter bezegeling van de deal.
De volgende stap in de productie – die van uitgeverij naar drukkerij - is wel bezwangerd met ICT. Het aanbieden van kopij en van advertentiemateriaal, compleet met de soms gekmakende cirkelgang van proeven en nieuwe proeven, geschiedt voor een groot deel langs digitale weg. Een open deur wellicht, maar het percentage bedrijven dat van deze technische ICT-mogelijkheden daadwerkelijk gebruik maakt, ligt beduidend hoger dan in andere bedrijfssectoren.
Digitaal samenwerken met business partners, zoals auteurs en reclamebureaus, doet een kwart van de uitgevers in Europa tegen een gemiddelde in andere sectoren van bijna dertien procent. Het elektronisch uitwisselen van documenten ligt niet verrassend voor uitgevers op bijna zestig procent, tegenover 42 procent bij andere sectoren. Opmerkelijk is dat deze cijfers gelden voor zowel kleine, middelgrote als grote uitgeverijen.
Alleen hosanna dus? Zeker niet. De onderzoekers constateren dat het overgrote deel van de uitgeverijen werkt met twee parallelle productiestromen. Eén voor hun publicaties in druk en een ander voor de publicaties op het web. ‘Het integreren van deze werkstromen door gebruik te maken van mediumneutrale content management systemen is een van de grootste uitdagingen op ICT-gebied’.
De onderzoekers merken tot hun spijt op dat ‘harde uitspraken’ over het gebruik van Digital Asset Management en Content Management systemen niet goed mogelijk zijn, omdat iedereen zijn eigen systeempjes bouwt. Toch is het duidelijk dat vooral de krantenuitgevers het verst gevorderd zijn met de digitaliseren van hun assets en werkstroom.
Het is niet verwonderlijk dat grotere krantenuitgeverijen meer gebruik maken van digitale werkstroomsystemen dan de kleinere. Bij Finse, Zweedse, Belgische, Spaanse en Deense bedrijven is dat meer dan 75 procent. In de studie ontbreekt merkwaardigerwijs een percentage voor de Nederlandse krantenuitgevers. Het gebruik van specifieke IT-systemen zoals die voor CRM, kennismanagement en Enterprise Resource Planning levert nauwelijks opmerkelijke verschillen op met andere sectoren. Bij middelgrote en grote uitgeverijen ligt wel het gebruik van Application Service Providers behoorlijk boven het gemiddelde. Dat is mogelijk een gevolg van het feit dat deze technieken worden ingezet om digitale content aan het publiek te leveren, zo opperen de onderzoekers.
ICT kan helpen, maar beschikken medewerkers van uitgeverijen ook over de gereedschappen van de nieuwe tijd? Bijna honderd procent van de medewerkers van alle bedrijven, zeker de grotere, heeft de beschikking over een computer. Ook kan iedereen het web op. Het gebruik van e-mail, intranet, local area networks en wide area networks daalt bij kleinere ondernemingen sneller dan bij de grotere broers, maar ligt altijd hoger dan in andere bedrijfssectoren. Volgens de studie hebben medewerkers in Nederland altijd toegang tot een computer en het web. De Griekse, Spaanse en Italiaanse collega’s hebben het slechter. Als zij een e-mailtje willen versturen, moeten ze nog regelmatig bij een collega te rade. Bij het maken van een verbinding met het web voert in Europa ISDN de boventoon, gevolgd door DSL of andere vaste verbindingen zoals huurlijnen. Kleinere uitgeverijen maken niet verrassend vaker gebruik van analoge modems.
Hoe zit het met het verkopen langs digitale weg? Lukt dat de uitgevers in Europa? In het segment ‘business-to-consumers’ ligt het aantal uitgevers dat actief is met verkopen via het web hoger dan in andere sectoren. Bovendien vertonen deze activiteiten een behoorlijke groei. Toch blijft het aantal uitgeverijen dat succesvol inhoud verkoopt aan de lage kant. De Britse onderzoekers: ‘Dit wijst niet zozeer op een gebrek aan activiteiten, maar op de moeilijkheid om inhoud on line te verkopen in plaats van deze weg te geven.’ Tsja. Toch is de omzet die uitgevers op deze manier weten te creëren niet te verwaarlozen. Een kwart van de grotere uitgevers met meer dan 250 medewerkers zou al meer dan de helft van de omzet uit on line verkopen halen. Voor andere sectoren ligt dit gemiddelde net op twee procent.
ICT is mooi, maar je moet de mensen hebben die goed met deze technieken kunnen werken. De onderzoekers constateren dan ook dat de eisen aan technische vaardigheden alleen maar zullen toenemen. De impact van digitale technieken zorgt ervoor dat er zowel algemene ICT-kennis binnen een uitgeverij aanwezig moet zijn, als zeer specialistische kennis. Tot voor kort werd om mensen gevochten die over dergelijke kennis beschikten. Met de achteruitgang van de IT-markt is het gemakkelijker geworden vakbekwame IT-ers aan te trekken en dat is nodig ook.
De noodzakelijke kennis gaat verder dan die van tekst-, opmaak-, of werkstroomsystemen. ‘Medewerkers moeten beschikken over een hoog niveau aan algemene ICT-kennis en vaardigheden. ICT en digitalisering beďnvloeden alle afdelingen binnen een uitgeverij, inclusief die van marketing en verkoop. Bovendien zijn er mensen nodig die systemen kunnen bouwen en onderhouden op het gebied van e-commerce, breedband en mobiele communicatie’.
Volgens de onderzoekers leidt die overduidelijke vraag naar goed opgeleide en vakbekwame uitgeefmedewerkers vooral op ICT-gebied niet tot een duidelijke aanbod voor scholing. ‘Onderzoek toont aan dat in veel uitgeverijen medewerkers min of meer aan zichzelf worden overgelaten bij het onder de knie krijgen van nieuwe IT-kennis of vaardigheden. Het leren on the job tijdens het werk wordt door het overgrote deel van de uitgeverijen beschouwd als de belangrijkste manier om technische kennis op een hoger niveau te krijgen. Formele training wordt niet of nauwelijks beoordeeld als erg belangrijk. Vooral de kleinere en middelgrote uitgeverijen blijven hier achter. Dat kan betekenen dat de beter opgeleide en geschoolde IT-medewerkers vertrekken naar grotere ondernemingen waar ze hun kennis wel kunnen bijhouden’, waarschuwt het rapport.
Zoals elk onderzoek, zeker als dat uit Brussel komt, bevat de studie veel open deuren en gedetailleerde percentages die wel bijdragen aan de omvang van de studie maar het zicht op werkelijke trends niet onthullen. Wie zich door de rijstebrij aan informatie worstelt, stuit van tijd tot tijd op de goudklompjes die dit type onderzoek de moeite waard maakt. De toekomst van uitgeverijen zal er niet door veranderen. Duidelijk is wel dat de publishing industrie in Nederland binnen afzienbare tijd niet hetzelfde lot beschoren is als de vliegtuigbouw of de textielindustrie. En dat is toch een prettige gedachte.
Leon van Velzen
[Publicatie: Media Facts 6, december 2003]
The EU publishing industry: an assessment of competitiveness. Uitgegeven door de Europese Commissie en verkrijgbaar bij onder andere het Office for Official Publications of the European Communities in Luxemburg.
|
Vragen of opmerkingen naar: redactie§magazijn.nl
© 1998 - 2010 | Uitgeverij Het Nederlands Magazijn bv
|
