|
|
|
|
De honger naar beelden is onverzadigbaar. Fotostockbureaus moeten gouden jaren beleven. Dat valt tegen. De prijzen dalen, de investeringen in technische infrastructuur zijn hoog. En de kapers op de kust die voor niets mooie beelden gebruiken? “In een professionele markt zoals die voor uitgevers blijft dat probleem zeer beperkt.” Is er toekomst voor kleinere fotostockbureaus? Die vraag stelt Pino Granata. Deze Italiaan begon in 1985 Granata Images, een fotostockbureau in Milaan. Granata komt tot zijn verzuchting omdat hij vermoedt dat de trend naar grotere bureaus die wereldwijd actief zijn onomkeerbaar is. De belangrijkste drijfveren: digitalisering van alle beeldmateriaal waardoor razendsnel zoeken via slimme zoekmachines en democratisering van het distributiekanaal via het web beeld zeer toegankelijk heeft gemaakt. Om die machinerie soepel te laten draaien zijn grote investeringen nodig in servers, back up systemen en managementsoftware. Getty, Corbis en Jupiter zijn de drie grootste aanbieders van stilstaand en - steeds vaker - bewegend beeld. De Italiaanse beeldveteraan constateert dat deze drie met een marktaandeel van circa zeventig tot tachtig procent de markt in handen hebben. Daarmee zouden ze de prijs van beelden bepalen en kleinere spelers opkopen of wegconcurreren. Is Granata een knorrige, oude man, of kloppen zijn beweringen? Twee fotostockbureaus die veel voor uitgevers werken, plaatsen kanttekeningen. Karin Cats is director of sales van de Nederlandse vestiging van Corbis in Amsterdam. Louis Zaal en Adriaan Monshouwer werken als algemeen en commercieel directeur bij Hollandse Hoogte, eveneens in de hoofdstad. Wie naar de websites van beide bedrijven kijkt ziet de overeenkomsten. Een gelikte interface die een immense database gevuld met miljoenen beelden toegankelijk maakt voor uitgever en reclamebureau. Toch ligt hun oorsprong mijlenver uit elkaar. Oprichter en eigenaar van Corbis is Bill Gates die midden jaren tachtig begon met het digitaliseren van beeldarchieven. Louis Zaal stond mede aan de wieg van Hollandse Hoogte, een agentschap dat vooral geëngageerde fotografen met monochroom beeld onder de aandacht van de linkse media in Nederland bracht. Karin Cats: “De inkoop bij uitgeverijen professionaliseert. Dat betekent dat zij niet met tientallen, maar met één of twee aanbieders van beeld zaken willen doen. Prima, daar werken we graag aan mee. Dat heeft gevolgen voor de prijs. We maken afspraken over het volume dat ze jaarlijks van ons afnemen, waarbij de simpele vuistregel luidt: hoe meer beeld, hoe lager de prijs per beeld.” Dat gaat op voor bijvoorbeeld schoolboekenuitgevers die beelden voor het omslag en het binnenwerk nodig hebben. Wanneer het om beroemdheden gaat, gelden er andere spelregels. Adriaan Monshouwer: “We beschikken een uitgebreide serie celebrities. Die staan overigens alleen in low res op de website. De prijs van de beelden hangt mede af van het doel van de publicatie. Uiteraard krijgt de fotograaf een vergoeding voor zijn werk, maar vaak moet er met het model, of de agent, worden onderhandeld over het gebruik van het beeld. Bij reclamecampagnes bijvoorbeeld kan de rekening oplopen tot twintigduizend euro per foto.” Het businessmodel van stockbureaus is helder. Voor royalty free beelden betaal je één tarief, waarna de beelden gebruikt kunnen worden voor elk doel, zo vaak je maar wilt. Redactioneel beeld is meestal right managed, waarbij eenmalig het publicatierecht wordt verworven voor een specifieke uitgave. Nieuw op de markt zijn bulksites waar tegen een zeer geringe vergoeding van één of twee euro beeld kan worden gedownload. Vaak gaat het hier om beelden van amateurs of van fotografen die zelf werk aanbieden. Hollandse Hoogte noch Corbis zien dat als serieuze concurrenten voor hun eigen aanbod. Louis Zaal: “De fotomarkt is een markt als alle andere. Wanneer het aanbod stijgt, daalt de prijs. Die staat dan ook onder druk. Maar de fotografen die hun niche weten te vinden en bovengemiddelde kwaliteit leveren, kunnen nog altijd een goede boterham verdienen.” De wereld mag via het web ontsloten zijn als marktplaats, dat wil niet zeggen dat alle beelden internationaal bruikbaar zijn. Monshouwer: “Een fotograaf gaat met een model op stap voor een fotoshoot. Vaak worden de beelden zo gemaakt dat ze zo breed mogelijk zijn te verkopen: van Japan tot Zuid-Amerika. Dat heeft er voor gezorgd dat stockfotografie vaak als afstandelijk en kil wordt ervaren. Zodra er meer specifieke elementen in beeld komen, winnen foto’s aan zeggingskracht, maar zijn ze ook beperkter te verkopen. Wij zien dat reclamebureaus vaak grijpen naar redactioneel beeld, omdat deze beelden een bepaalde sfeer uitstralen.” Zo veel mogelijk klanten vragen om een zo groot mogelijke etalage. Tegelijkertijd is het niet prettig wanneer beelden voor niets van de sites worden geplukt. Vergelijkingen met muziekuitgevers, waarbij met de komst van het MP3-formaat de bodem onder elk businessmodel werd weggeslagen, gaan voor stockbureaus niet op. Zowel Cats als Zaal beschouwen de discussies over digital rights management dan ook als beperkt interessant. Cats: “We werken voor professionele uitgeverijen. Die weten dat beeld geld kost. We komen zelden beelden tegen waarvan we weten dat ze van ons afkomstig zijn. Komt dat voor dan gaan onze juristen er achteraan.” Hollandse Hoogte heeft wel last van mensen die proberen illegaal op de website te komen, zegt Zaal. “De celibrities staan in low res op de website. De meeste beelden zijn voorzien van een watermerk, maar die kun je in Photoshop wel wegpoetsen. Die beelden zijn wel geschikt voor websites, maar zeker niet voor drukwerk. De zaak volledig dichttimmeren is zinloos.” Ook bij Corbis zorgen de beroemdheden voor veel werk. Cats: “Wij beschikken over beeldmateriaal van Albert Einstein, May West, Andy Warhol, Burt Lancaster, Sigmund Freud en Steve McQueen en vele andere sterren. Maar wat belangrijker is dat wij exclusief de rechten managen van deze beroemdheden of de nalatenschap voor de erfgenamen beheren. Dit valt onder onze dienst 'right services'. Het clearen van rechten is voor klanten vaak een tijdrovend proces met een jungle van spelregels, maar voor Corbis is het dagelijkse routine op vertrouwd terrein. Daardoor kunnen wij rechten clearen van beroemdheden, gebouwen en muziek, overigens niet alleen van beelden uit onze eigen collectie, maar ook die van derden.” Om te kunnen zoeken naar de juiste beelden moet je weten wat je wilt vinden. Geavanceerde zoektechnieken zijn gebaseerd op content based image retrieval (cbir) waarbij gezocht wordt op kleur, vorm en textuur of keyword related image retrieval (krir) waarbij het vooral de sleutelwoorden zijn die beelden moeten ontsluiten. Bij de stockbureaus gaat dan ook veel tijd en energie zitten in het - vaak met de hand - aanbrengen van de juiste sleutelwoorden zodat een goede match mogelijk is. Het kan ook anders. Cats: “Een deel van onze medewerkers geeft telefonische adviezen aan klanten. Wij weten wat voor beelden er in onze database liggen opgeslagen. Zoeken op abstracte thema’s zoals ‘Geluk in de Liefde’ kun je beter aan mensen overlaten. De beeldredacteur ontvangt van ons per e-mail een light box met vijftig beelden en kan dan snel een keuze maken.” Zaal: “Wij proberen fotografen te overtuigen van het nut van een eigen portfolio. Dat kunnen ze op onze website zelf samenstellen. Ook haken we meer en meer in op de actualiteit door beelden te zoeken bij nieuwsonderwerpen en dat op de website te tonen. Ik ben ervan overtuigd dat er ook steeds meer bewegend beeld aan zal worden toegevoegd.” Corbis heeft al een redelijk aanbod van ‘motion’, zoals Cats zegt. “In onze archieven vind je bijvoorbeeld de eerste vlucht van de Gebroeders Wright. De foto’s komen in een schoolboek, het bewegend beeld op de begeleidende dvd. De vraag naar motion groeit, niet alleen bij uitgevers van schoolboeken, maar ook van uitgevers en andere bedrijven die zich bezighouden met narrow casting.” Monshouwer ziet Hollandse Hoogte verder groeien in volume. Ook de adviesrol van stockbureaus zal toenemen. Monshouwer: “Ik sluit niet uit dat onze uitgeeffunctie steeds sterker wordt. De bundeling rond thema’s is daartoe een eerste aanzet.” De honger naar nieuwe beelden blijft omdat de samenleving continue verandert, zegt Cats. Slimmere zoekmachines houden het explosief groeiende aanbod van beeld daarbij nog enigszins overzichtelijk. De rol van het menselijke oog zal volgens Cats alleen maar winnen aan belang. “We werken hier met zeventien mensen en dat aantal zal niet toenemen. Dat komt door betere zoekmachines en het automatiseren van de workflow. Onze adviesrol op het gebied van beelden en systemen voor content management zal toenemen, maar op de stoel van de uitgever zullen we nooit plaatsnemen. We blijven adviseur.” Daarmee is de vraag van Pino Granata beantwoord. Het web democratiseerde beelden en de prijzen staan inderdaad onder druk. Maar een professionele markt zal altijd behoefte houden aan beeld met exact de goede inhoud en juiste sfeer. Leon van Velzen [Media Facts, september 2006]
Sociale fotografie vormde destijds de hoofdmoot van Hollandse Hoogte, eerst vooral in zwart-wit, later ook in kleur. Het bedrijf sloot overeenkomsten met fotopersbureaus, zoals Magnum en Camarapress, waardoor deze beelden voor de Nederlandse markt beschikbaar kwamen. Deze eeuw groeide Hollandse Hoogte onder ander door de overname van stockbureau Transworld Features. Het accent verschoof in de loop der jaren van geëngageerde fotografie naar beroemdheden in het portfolio en thema’s zoals lifestyle en mode.
Sinds mei 2006 is Adriaan Monshouwer commercieel directeur bij Hollandse Hoogte.
Hij werkte bij Nieuwe Revu, maakte documentaires, was directeur van de Canon
Photo Gallery en bestuurder bij World Press Photo. Bij Hollandse Hoogte werken
28 mensen. De database bevat circa anderhalf miljoen beelden. Karin Cats is director of sales bij Corbis in Amsterdam. Hier werken zeventien mensen. Cats, afkomstig van Zefa, vervulde vooral commerciële functies bij multimediale uitgeverijen. Zo was ze onder andere actief voor Cable 1 en NOB Interactive. Ook werkte ze jarenlang in de Verenigde Staten.
Een kleine greep Ondanks de trend naar grotere databases zijn er honderden stockbureaus actief. Een kleine greep uit het brede aanbod op de markt.
adobestockphotos.com
beeldbanknationaalarchief.nl
corbis.com
fotonatura.nl
gettyimages.com
hollandse-hoogte.nl
hollandinbeeld.nl
imagekind.com
istockphoto.com
jupitermedia.com
kina.nl
mindlift.nl
nationalebeeldbank.nl
nutscode.nl
roosimages.com
spaarnestad.pictura-dp.nl
vanbeekimages.com
|
|
