|
|
|
|
Uitgever slomer dan persenbouwer Drukkers en hun persen bepalen de kwaliteit van de krant. Tijdens Ifra in november in Amsterdam bleek de combinatie heat en coldset hot. En komen vernieuwingen uit Oostenrijk? Wie in Nederland een dagblad wil beginnen stapt in de trein naar Oostenrijk. In september dit jaar lanceerde uitgever Wolfgang Fellner en zijn vrouw Uschi een ambitieus project. Onder de wel erg brede titel Ősterreich proberen ze zich in te vechten op een markt van acht miljoen mensen die al zeventien dagbladen telt. Hoe? Uiteraard door een combinatie van dagblad met de onvermijdelijke website en door dagelijks te drukken in twee - betaalde - edities. De eerste uitgave van Ősterreich bevatte meer dan tweehonderd pagina’s, verdeeld over zes katernen: Life & Style, TV & People etc. Een redactiestaf van driehonderd mensen zorgt voor de inhoud van de krant die volgens de uitgever dagelijks een oplage van zo’n driehonderdduizend exemplaren haalt. Maar er is meer. Fellner keek eens goed naar de mogelijkheden van hedendaagse drukpersen en besloot een deel van zijn krant in coldset te drukken - zeg maar normale kwaliteit krantendruk - en andere katernen in heatset - en dan kom je in de buurt van de drukkwaliteit van tijdschriften. Ook koos hij voor een madurodam tabloid formaat van 245 bij 340 mm. De krant wordt gedrukt op een Geoman, gebouwd door Man Roland. Fellner investeerde niet alleen in redactie, maar ook in druktechniek. Heatset en coldset dus, plus een afwijkend formaat. De combinatie van heat- en coldset in één pers was op Ifra in november in Amsterdam één van de veelbesproken thema’s. Het is duidelijk dat defensieve acties alleen de papieren krant niet voldoende verdedigen tegen concurrerende media. Verbeteringen zijn te vinden in een scherpere afdrukkwaliteit, betere kleuren, beter papier, het ontbreken van ontsierende druk- en merktekens: kortom een perfect gedrukte krant liefst op een aansprekend formaat. Het vervelende van krantenpersen is dat ze erg lang meegaan en een hoge investering vergen. De neiging om maar te blijven drukken op die oude karren is, zoals de Nederlandse krantenlezer elke dag merkt, een vast gegeven. Vandaar dat lezers en adverteerders een half dagbladformaat als tabloid krijgen voorgeschoteld. Vandaar ook de vreemde indeling van katernen, soms wel en soms niet in elkaar gestoken, die soms weer wel en dan weer niet zijn voorzien van een nietje. Ondanks mooie praatjes over diepte-investeringen in de toekomst van de krant wordt een groot deel van kranten in Nederland gedrukt op verouderde persen. Tijdens de majeure make over van het Algemeen Dagblad en de integratie met de regionale titels ruim een jaar geleden omarmden alle projectdeelnemers het Berliner formaat. Het is het formaat waar The Guardian zijn prijswinnende krantenontwerp zo goed op kwijt kon en waar ook menig krantenlezers in België van geniet. Financieel onhaalbaar, was het oordeel van Wegener en PCM en dus zit krantenlezend Nederland nu opgescheept met een dubbeldikke krant op half dagbladformaat. Het zijn niet de grote landelijke uitgevers die durven investeren, maar juist de nichespelers en kleinere brooddrukkers die voor meer partijen drukken die risico’s nemen. Drukkerij Rodi in Broek op Langedijk bijvoorbeeld investeerde als eerste ter wereld in de Cortina van persenbouwer KBA, een krantenpers voor waterloos offset. Het grote voordeel van waterloos offset is dat foto’s veel scherper gedrukt worden en de kleuren intenser zijn. Voor de drukker is deze druktechniek bovendien aantrekkelijk doordat er veel minder chemie bij het proces nodig is en ook de inschiet van papier sterk daalt. Dat tikt behoorlijk door bij de huidige papierprijzen. Rodi is naar eigen zeggen de grootste zelfstandige uitgeverij van huis-aan-huis bladen in Noord-Holland boven het Noordzeekanaal. Er worden vooral zondagskranten en Nieuwsbladen gedrukt. Ook Dijkman Offset in Diemen draaide al een jaar met de waterloze Cortina en nam de pers tijdens Ifra officieel in gebruik. De kleurenbijlage van Het Financieele Dagblad komt van deze pers, net zoals Kidsweek. Vanaf september volgend jaar verhuist de dagelijkse uitgave van Het Financieele Dagblad naar de drukker uit Diemen die ook Metro drukt. Het bedrijf investeerde twaalf miljoen euro in de nieuwe pers. Opmerkelijk genoeg was het juist de waterloze pionier KBA die tijdens Ifra naast de waterloze Cortina de Commander CT voor conventionele offset lanceerde. Volgens directeur marketing Klaus Schmidt van KBA gaat het bij de Cortina om progressieve techniek en bij de Commander om in feite conservatieve ontwikkelingen. Kranten worden immers al veertig jaar in coldset gedrukt. Drukkers durven de stap naar een hogere drukkwaliteit niet aan omdat er door de opdrachtgevers meer naar de prijs dan naar de kwaliteit van kranten wordt gekeken. KBA zette de voor- en nadelen van beide druktechnieken naast elkaar, waarbij het lijstje beperkingen voor de nieuwe, maar conventionele Commander aanzienlijk langer bleef. F.D. Hoekstra Boom, met vestigingen in Meppel en Leeuwarden koos niet voor waterloos, maar kocht als eerste in Europa bij de Amerikaanse persenbouwer Goss een FPS-pers, dat staat voor Flexible Printing System. Die flexibiliteit zit hem in het kunnen variëren van drukformaten, zonder dat de pers uren stilstaat om deze om te bouwen. Tijdens Ifra is elk jaar zichtbaar hoe in beginsel langzame organisaties, zoals bouwers van krantenpersen zijn, proberen in te spelen op veranderingen op de lezers- en adverteerdersmarkt. De trends zijn daarbij niet nieuw: betere drukkwaliteit, keuze voor verschillende formaten, keuze voor verschillende katernen en goede afwerkmogelijkheden. Dit alles liefst tegen lagere kosten per gedrukte krant. De machinebouwers slagen er telkens in met vernieuwende techniek te komen. Dat slechts een deel van de uitgevers de mogelijkheden aangrijpen om hun kranten te vernieuwen leidt tot lichte frustraties die deze persenbouwers manmoedig dragen. Bovendien zijn er altijd weer drukkers in Nederland of uitgevers in Oostenrijk die wel het avontuur aandurven. Kommer en kwel in krantenland op Ifra? Zeker niet. Volgens Klaus Schmidt zijn dagbladen wat betreft oplage en bereik in het grootse deel van de wereld nog altijd het belangrijkste medium voor nieuws en advertenties. Hij citeert daarbij graag een WAN-rapport uit 2005 waaruit blijkt dat er vandaag-de-dag meer dagbladen worden gedrukt dan ooit tevoren. Leon van Velzen
[Media Facts, december 2006] |
|
