|
|
|
|
Papier is de belangrijkste grondstof voor een grafisch bedrijf. Maar om drukwerk te maken is er meer nodig: energie bijvoorbeeld, inkten, drukplaten en al dat papier moet ook vervoerd worden. Moderne grafische bedrijven nemen hun milieutaak zeer serieus. Zij zoeken samen met papierleverancier en machinebouwers naar technieken om de milieubelasting tot het absolute minimum terug te brengen. Er zijn drukkerijen die er een eer in stellen zo milieuvriendelijk te produceren. Zij zetten al hun grafische kennis en creativiteit in om dit doel te bereiken. Niet alle grafische bedrijven gaan zo ver, maar allemaal zijn ze bezig met een groene strategie. Klanten vragen meer en meer om grafische producten die het milieu zo veel mogelijk ontzien. Bovendien kun je door duurzaam te produceren je concurrentiepositie versterken. Voor drukwerk zijn nogal wat stappen nodig. Sinds midden jaren negentig is veel van het productiewerk in het grafische bedrijf gedigitaliseerd. Een van de voordelen die dit met zich meebrengt is dat de belasting van het milieu door chemicaliën in een hoog tempo is teruggebracht. Het drukken in offset bracht veel analoog fotowerk met zich mee. Film was tientallen jaren de belangrijkste drager van beeld en tekst bij de drukvormvoorbereiding. Film was nodig om beelden te kunnen lithograferen en deze beelden samen met teksten te kunnen monteren. De laatste stap was het belichten van drukplaten met behulp van deze film: ook daar kwamen verschillende baden zoals ontwikkelaar en fixeer aan te pas. Het overgrote deel van de drukkerijen maakt tegenwoordig gebruik van computers die het beeld direct transporteren naar de drukplaat. Allerlei tussenstappen die noodzakelijk waren om deze plaat te belichten zijn daarmee overbodig. Ook de drukplaten zelf vragen steeds minder chemie. Er zijn al chemieloze en procesloze platen en er wordt hard gewerkt aan drukplaten die keer op keer opnieuw kunnen worden gebruikt. Dat scheelt nogal wat aluminium, hoewel ook dit metaal voor de volle honderd procent wordt hergebruikt. Het aanbrengen van beeld op papier is een delicaat proces. Er komen heel veel natuurlijke materialen bij kijken, die elkaar alle beïnvloeden: temperatuur, relatieve luchtvochtigheid, het papier, de gebruikte inkten en de oplosmiddelen die nodig zijn om de inkt mooi te laten vloeien en goed te laten hechten op het papier. Drukkers gebruikten hiervoor vluchtige stoffen en vaak ook alcohol. Beide zijn niet echt goed voor de gezondheid en al jaren zijn bedrijven bezig het deel alcohol terug te brengen. Alcoholvrij drukken behoort vandaag de dag tot de mogelijkheden, hoewel de drukpersen hiervoor moeten zijn uitgerust met speciaal gekoelde drukwerken. Op het gebied van inkten zijn natuurlijke, of vegetale inkten verkrijgbaar. Deze stellen speciale eisen aan pers en drukker, maar als een klant er om vraagt, zal een drukker zeker tot prachtige resultaten kunnen komen. Grotere en kleinere drukkerijen doen er alles aan om hun energieverbruik terug te dringen. Dat is ook uit welbegrepen eigenbelang, want de post ‘energie’ loopt bij elk grafisch bedrijf behoorlijk hoog op. Dat kan ook niet anders als je bedenkt dat bepaald drukwerk gedroogd wordt met gasbranders. Ook is veel energie nodig om de temperatuur in een drukkerij stabiel te houden. Ondernemers investeren bovendien in slimme systemen om het transport van drukwerk dat altijd veel ruimte in beslag neemt tot een minimum te beperken. Uitgekiende logistiek en routeplanning helpen hen daarbij. En het papier? Dat is toch de belangrijkste grondstof voor de drukker? Zeker, maar eerst een misverstand uit de weg ruimen. Niet hout, maar oud papier is in België de belangrijkste grondstof voor papier. België neemt een toppositie in als het gaat om hergebruik van oud papier. De belangrijkste houtsoorten die in Europa worden gebruikt voor de productie van papier en karton zijn afkomstig van naaldhout en loofhout. De pulp komt voor het overgrote deel uit productiebossen en plantages in Scandinavië, Zuidwest-Europa en Noord-Amerika. De papierindustrie gebruikt vooral dunningshout en zagerijresten. Om te controleren dat dit allemaal volgens de afspraken verloopt, spraken bedrijven en consumenten een keurmerk af: het FSC-certificaat. Dit is een consumentenkeurmerk voor goed bosbeheer. FSC staat voor Forest Stewardship Council ofwel Raad voor goed bosbeheer. Het is een wereldwijde, onafhankelijke non-profit organisatie, opgericht in 1993 door onder andere natuur- en milieuorganisaties, boseigenaren, mensenrechtenorganisaties, vertegenwoordigers van lokale bevolkingsgroepen en vooruitstrevende houthandelaren. Een product dat het FSC-keurmerk draagt, is gegarandeerd vervaardigd uit hout afkomstig uit goed beheerd bos. Het zegt dus alleen iets over de grondstof van het papier en niets over de milieubelasting die in de andere productiestappen kan plaatsvinden. Daarvoor zijn andere keurmerken in het leven geroepen, zoals Nordic Swan, Blaue Engel, ECF en TCF. Vergeet de afkortingen, maar zij geven de consument een garantie dat het product volgens bepaalde goed gedefinieerde regels geproduceerd is. Daarnaast zijn er milieuzorgsystemen, zoals ISO 14001 en Emas. Dit zijn systemen die voorschrijven hoe een bedrijf zijn emissies moet bepalen en hoe er aan continue verbetering gewerkt kan worden. De grafische bedrijfstak is zich in België goed bewust van zijn verantwoordelijkheden op het gebied van duurzaam produceren. Wel is het spijtig te constateren dat voor landen buiten Europa minder strenge regels gelden, terwijl dat drukwerk hier wel op de markt komt. Dat is niet alleen nadelig voor de concurrentiepositie, maar kent ook extra milieubezwaar. Welke Chinese autoriteiten zien er op toe dat er geen giftige stoffen in hun inkt zit? Bij het ontinkten van papier dat klaargemaakt wordt voor hergebruik verdwijnen die stoffen hier wel in het milieu. Toch weerhouden deze bezwaren de bedrijfstak er niet van om stevig te investeren in een duurzame toekomst voor drukwerk. Uiteindelijk is dat niet alleen een troefkaart van de Belgische grafische industrie, maar van onze gehele bevolking. Leon van Velzen [Grafisch Nieuws / Nouvelles Graphiques, april 2007]
|
Vragen of opmerkingen naar: redactie§magazijn.nl
© 1998 - 2010 | Uitgeverij Het Nederlands Magazijn bv
|
